Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid – Voorbij het Nieuws

Periode: 25 november, 2014 – 31 mei, 2015
Projectleider: Brigitte Jansen
Media artiest: Geert Mul
Curator: Annemarie Nycolaas

Introductie

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is meer dan een museum: het instituut richt zich ook op het archiveren van audio-visueel materiaal van (vooral) de Nederlandse omroepen. Om op een slimme manier te kunnen navigeren door deze content ontwikkelt de R&D afdeling allerlei tools om specifieke beelden naar boven te kunnen halen. Maar met zoveel audio-visueel beeldmateriaal staat het museum voor een grote uitdaging: hoe kunnen reguliere bezoekers interacteren met al deze content? En hoe kunnen zij hier artistieke en betekenisvolle ervaringen aan ontlenen

Op 25 november 2015 opende de tentoonstellign Voorbij het Nieuws, waar bezoekers werden aangemoedigd om stil te staan bij de manier waarop nieuws gepresenteerd wordt. Dit onderzoek heeft zich vooral gericht op één specifiek onderdeel in de tentoonstelling, namelijk de installatie Ander Nieuws. In deze installatie werden bezoekers uitgenodigd om via een interactieve manier door de database van journalen navigeren. Doel van de installatie, gemaakt door Geert Mul, is om bezoekers te laten zien hoe woorden van de verschillende journalen aan elkaar gelinkt zijn en hoe deze woorden door de tijd heen veranderen. Hierdoor zijn bezoekers in staat om te veranderende context te zien van nieuwsonderwerpen gedurende een specifieke tijdsperiode. Door een groot scherm in het midden van de installatie te bedienen, kunnen bezoekers scrollen door de nieuwswoorden en zien zij de output op die verschillende schermen die hen vertical in de ruimte geplaatst waren.

In dit onderzoek stond de vraag centraal welke verwachtingen de makers hadden van de installatie in relatie tot de impact op bezoekers en hoe bezoekers daadwerkelijk reageerden op de installatie. Hiervoor hebben we bezoekers geobserveerd terwijl zij de tentoonstelling bezochten en zijn bezoekers zowel kwantitatief als kwalitatief (achteraf) gevraagd naar hun ervaringen. We waren specifiek geïnteresseerd in de manier waarop men door de tentoonstelling liep (routing), wat ze deden tijdens hun bezoek (gedrag) en hoe ze zich voelden tijdens de verschillende activiteiten in de tentoonstelling (gevoelens).

Ontwerpproces

Wat begon met enkel een installatie is uiteindelijk uitgegroeid tot een volwaardige tentoonstelling. Na het enthousiasme van de Unit Museum (afdeling tentoonstellingen) en de al geplande educatieve samenwerking met Coolpolitics omtrent nieuwsverslaggeving, wordt besloten om de Blauwe Zaal te gebruiken voor de tentoonstelling. Annemarie Nycolaas, specialist museale presentaties van Beeld en Geluid, benoemt dat elke tentoonstelling wordt ontworpen vanuit een kernconcept: Mediabepaling en Wereldbeeld. Vanuit deze gedachte ontstaat het concept voor de uiteindelijke tentoonstelling: Voorbij het Nieuws. Een tentoonstelling die over ‘beeldvorming’ gaat en de bezoeker laat afvragen: ‘Klopt mijn beeldvorming? Hoe werkt dat proces?’ (Nycolaas, 2014). De installatie, die nog steeds als Ander Nieuws wordt aangeduid, vormt het startpunt van het concept. Er wordt besloten een aantal persoonlijke verhalen van mensen te presenteren die in 2011-2013 in het nieuws zijn geweest en waarbij duidelijk te zien is welke impact media op hun verhaal hadden. Daarnaast worden ook verhalen van NOS verslaggevers zelf toegevoegd, waarmee het cirkeltje volgens Nycolaas rond is. “Je ziet eerst de installatie van Geert en daarna zoom je in op, en daarna moet je nog een kwartslag draaien en zie je de makers. In ruimtelijke vorm zie je dus dat verhaal” (idem)

Tijdens dit ontwerpproces wordt de samenwerking opgezocht met ontwerper Chris Koolmees om het concept verder aan te scherpen. Koolmees legt uit: “Ik zat te denken, [..] wat betekent die installatie. Voor mij, als bezoeker. [..] Dus ik dacht, dit gaat over beeldvorming. [..] Ik zie dan een anonieme hoeveelheid aan beelden, en hoe kan ik dat doorbreken door daar iets anders tegenover te plaatsen..het tegenovergestelde is dat” (Koolmees, 2014). Hoewel Koolmees graag meer actie voor de bezoeker had willen ontwerpen, zeggen beiden als duidelijk doel te hebben dat de tentoonstelling bezoekers aan het denken zet. Over het nieuws, over hoe aspecten in beeld worden gebracht, hoe ‘ruw’ media soms zijn maar vooral: wat het voor de bezoeker zelf betekent en hoe hij daarop reageert.

Lees het volledige rapport hier: Rapportage Beeld en Geluid – Voorbij het Nieuws.

Veldwerk

Tijdens de studie zijn verschillende methodes gebruikt om de data te verzamelen. Aangezien een dergelijke studie relatief nieuw was, was er ook nog geen kant-en-klare methodologie om dit onderzoek uit te voeren. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid was één van de eerste musea die op deze manier samenwerkte in dit onderzoek – waar we erg dankbaar voor zijn. In dit onderzoek zijn de volgende methodes ingezet om data te verzamelen:

Methods used Sound & Vision

Resultaten

De studie liet voornamelijk zien dat bezoekers nieuwsgierig waren naar de installatie: ze wilden weten waar het voor was, wat ze ermee konden doen en welk type content te zien zouden krijgen. Na het scherm te hebben aangeraakt, was het merendeel echter ontmoedigd om nog verder te interacteren met de installatie. Veel van de geïnterviewde respondenten gaf aan dat zij geen betekenisvolle manier konden vinden om te interacteren met de installatie en vonden de installatie te abstract. Echter, een enkeling was zeer enthousiast over de installatie, wat waarschijnlijk gerelateerd was aan de interesse in onderzoeksjournalistiek en het feit dat de installatie daar een verdieping in gaf.

De studie leverde nog meer interessante inzichten op, die je hier kunt downloaden: Rapportage Beeld en Geluid – Voorbij het Nieuws.