Methode: onderzoeken van ontwerpaannames en de bezoekersbeleving

Tijdens de onderzoeksprojecten Designing Experiencescapes en De Tentoonstellingsmaker van de 21ste Eeuw zijn verschillende methodes gebruikt om 1) in kaart te brengen waarom en welke ontwerpbeslissingen tentoonstellingsmakers maakten en 2) de ervaring van bezoekers te onderzoeken. Hiervoor zijn grofweg drie verschillende methodes gebruikt:

Interviews
Bij elk museum zijn interviews georganiseerd met medewerkers die betrokken waren bij de ontwikkeling van de te realiseren tentoonstelling. Dit betekent dat interviews gehouden zijn met museummedewerkers met verschillende rollen, zoals projectleiders, conservatoren en medewerkers van de afdelingen educatie, communicatie en publiekszaken. Daarnaast zijn ook buiten de deur interviews georganiseerd met de betrokken (ontwerp)bureaus. Voor een toelichting op de totstandkoming van de gespreksleidraden voor deze interviews kan gekeken worden naar hoofdstuk 4 van De Tentoonstellingsmaker van de 21ste Eeuw. Ontwerpen voor beleving. Pagina’s 46 en 47 geven een indruk van de type vragen die gesteld zijn.

Vragenlijsten
In het onderzoek is uitgebreid gebruik gemaakt van vragenlijsten, weliswaar altijd aangevuld met andere methoden zoals observaties en focusgroepen voor onder andere de meer kwalitatieve duiding. De gebruikte vragenlijsten zijn gedurende het project verder doorontwikkeld, bijvoorbeeld de vragen rondom sfeer. Bovendien is er altijd sprake van maatwerk waarbij de vragen worden aangepast aan de specifieke tentoonstelling die is onderzocht. Op pagina’s 161-162 van de eerdergenoemd publicatie is een indruk te vinden van het soort vragen dat gesteld is. Voor sfeer is een dergelijke lijst ook te vinden in Van Vliet (2018). Conform het belevingsmodel dat ten grondslag heeft gelegen aan het onderzoek (zie hoofdstuk 2) delen we de vragen in naar een voorfase (vragen over de bezoeker die het museum binnenloopt), een bezoekfase (vragen over wat de bezoeker beleeft in het museum) en een nafase (vragen over wat voor oordeel de bezoeker heeft over het museum c.q. de tentoonstelling).

Observatie
Tijdens het onderzoek zijn bezoekers ook geobserveerd. Dit gaat veelal om looproutes, interacties met bijvoorbeeld digitale media, het wel of niet lezen van teksten, duur van verblijf et cetera. Dit is natuurlijk erg verbonden met de specifieke tentoonstelling. Hiernaast vind je twee verschillende voorbeelden van een observatieformulier.

Meer weten? Contact het lectoraat via lectoraatcrossmedia@hva.nl